شما

مرکز مطالعات حکمت – دانش و فن معماری و شهرسازی ایرانی اسلامی

فاصله عمیق معماری کلانشهر مذهبی ایران با مفهوم زیارت

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

هادی عرفان

مدیر امور هنری شهرداری مشهد مطرح کرد

فاصله عمیق معماری کلانشهر مذهبی ایران با مفهوم زیارت

خبرگزاری تسنیم:مدیر امور هنری شهرداری مشهد با اشاره به فاصله عمیق معماری کلانشهر مذهبی ایران با مفهوم زیارت گفت: مدیران شهری باید حساسیت بیشتری در قبال محتوای المان های شهری داشته باشند.

هادی عرفان در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در مشهد مقدس با ابراز تأسف از فاصله عمیق معماری کلانشهر مذهبی ایران با مفهوم زیارت، اظهار کرد: در فراخوان ایده پردازی و ارائه آثار برای استقبال از بهار 93، کمترین طرح‌ها و کارهای ارسالی به هیئت داوران، در حوزه زیارت و مفاهیم مذهبی بوده است.

وی افزود: تولید فکر برای ایده‌پردازی و اجرا در بحث کارگاهی یا داستان، برنامه‌ای بلندمدت است و در کوتاه مدت به عرصه ظهور نمی‌رسد.

مدیر امور هنری شهرداری مشهد، مقایسه فضای معماری ایرانی اسلامی شهر زیارتی مشهد با تهران و اصفهان را نادرست خواند و خاطرنشان کرد: اصفهان قریب به هزار سال پایتخت کشور بوده و غنای معماری دارد, در حالی که المان‌ها در مشهد در حال پر کردن خلأ تاریخی و هویتی معماری این شهر هستند.

وی در ارتباط با سبک و سیاق فضای هنری و المان‌ها در مشهد گفت: مشهد می‌تواند قطب اقتصاد زیارت‌ محور ایران باشد و در این میان در حوزه هنر، حضور پررنگ وقف در تاریخ مشهد همواره انگیزه‌ای حائز اهمیت برای اهدای آثار هنری به بارگاه ملکوتی ثامن الحجج(ع) بوده است.

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: وقف آثار فاخر و ماندگار هنری از سراسر ایران و حتی جهان تشیع به حرم مطهر رضوی، می‌تواند شهر مشهد را شکوفا و آن را به الگو و الهامی برای سایر نقاط کشور تبدیل کند.

المان‌های شهری باید در شأن مشهدالرضا باشد

عرفان تاکید کرد: جایگاه شناسه‌های شهری، المان‌های موضوعی، نقاشی دیواری و بهسازی سیمای شهری در مشهدالرضا باید در شأن پایتخت معنوی و فرهنگی جهان اسلام، مذهب تشیع و فارسی زبانان باشد.

وی در پاسخ به انتقادات وارده بر توزیع، نصب و جانمایی برخی المان‌‎های فراماسونری و تناسب نداشتن آن با فضای معنوی مشهد، گفت: مدیران شهری باید در کنار هنرمندانی که در فضای مشهد تنفس می‌کنند و صاحب سبک هستند، نسبت به محتوای المان‌های شهری نیز حساس شوند تا روح زیارت در مشهد جریان یابد.

مدیر امور هنری شهرداری مشهد افزود: پنج بخش بهار جان (نگاه دینی به بهار)، کودکان بهاری (معصومیت کودکانه)، شهر آرزوها (آرمانشهر هنرمندان با گذری از وضعیت موجود به مطلوب)، بانوی آب و آئینه (نوروز همزمان با دهه فاطمیه) و خاطرات میزبانی (مهمان آشنا و سال‌ها میزبانی از زائران)، برای فراخوان استقبال از بهار 93 در نظر گرفته شده است.

عرفان اظهار کرد: کمترین کارهای ارسال شده به بخش داوری و ستاد استقبال از بهار در تم‌های مذهبی و با رویکرد زیارت بوده است, بدان معنا که این مسئله عزم جزم مردم، مسئولان و هنرمندان برای بازسازی و بهسازی فضای دینی شهر علی بن موسی الرضا را می‌طلبد.

وی تطبیق طرح‌های اطراف حریم رضوی با معماری ایرانی اسلامی را امری مرتبط با حوزه معماری و شهرسازی دانست و اظهار داشت: نقاشی دیواری مشخصا روی سیمای شهری مشهد موثر است، اما جنبه التیام بخشی دارد نه درمان بنابراین باید به دنبال سیمای شهری ضابطه مند و ماندگار ایرانی اسلامی بود.

این استاد دانشگاه با اشاره به انتخاب مشهد به عنوان پایتخت معنوی جهان اسلام در سال 2017 میلادی، گفت: فضای معماری کنونی مشهد نه تنها با معماری رضوی در سال 2017 میلادی، بلکه با استانداردهای یک شهر خوانا هم فاصله دارد.

عرفان تاکید کرد: تدوین تئوری شهر اسلامی باید از دانشگاه‌ها آغاز شود.

خبر مهم: انتشار کتاب همایش سال گذشته مرکز مطالعات بعد ازیکسال انتظار

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

باطلاع علاقمندان معماری و شهرسازی ایرانی اسلامی میرساند کتاب مجموعه مقالات همایش جایگاه عناصر دینی در توسعه شهری به زودی منتشر خواهد شد .پیش از این بخاطر وقفه یکسال و نیمه پیش آمده جهت انتشار این کتاب از همه علاقمندان و اعضا عذر خواهی میشود.

گفتنی است ضمیمه این کتاب ، استفتائات معماری-شهرسازی و مدیریت شهری خواهد بود. و این مجموعه برای اولین بار است که به زیور طبع آراسته خواهد شد .

هویت میدان شهدا تنها با یک نماد احیا نمی شود

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف
مدیر امور هنری شهرداری مشهد:
هویت میدان شهدا تنها با یک نماد احیا نمی شود

مدیر امور هنری شهرداری مشهد نیز با قبول دیدگاه کارشناسان و صاحب‌نظرانی که از تناسب نداشتن طرح میدان شهدا با هویت تاریخی و فرهنگی آن انتقاد می‌کنند، می‌گوید: معماری این میدان؛ مدرن و بدون ظرفیتی برای بیان هویت ایرانی و انقلابی است.
گفته‌ها و اظهارنظر افشاری، مدیر پروژه میدان شهدا مشهد مبنی بر مکاتبات صورت گرفته در ارتباط با طراحی نمادی انقلابی و وعده او برای نصب این نمادها تا پایان اجرای کامل پروژه میدان شهدا، بهانه‌ تماس ما با هادی عرفان است که در حال حاضر سرپرستی مدیریت امور هنری شهرداری مشهد را برعهده دارد.
عرفان در همان ابتدای صحبت به ویژگی‌های ظاهری میدان شهدای مشهد می‌پردازد و می‌گوید: هویت معماری میدان شهدا به طرح آن برمی‌گردد که به دلایل متعدد فنی و معماری، عاجز از بیان هویت ایرانی و انقلابی است.
او در ادامه از آمادگی این مدیریت برای طراحی نمادی انقلابی می‌گوید و یادآور می‌شود: این آمادگی ما برای هویت‌بخشی به میدان شهدا مشهد با رویکرد انقلاب اسلامی منوط به آن است که این موضوع به‌صورت کامل به مدیریت ابلاغ شود.
ابلاغ این بحث به مدیریت هنری شهرداری، در حالی از سوی عرفان مطرح می‌شود که مدیر پروژه میدان شهدا، پیش‌تر از مکاتبه با مدیریت هنری برای طراحی نماد انقلابی، آن هم در همان روزهای نخست تصدی آقای عرفان خبر داده بود.
رایزنی‌های مقطعی و بدون نتیجه
سرپرست مدیریت امور هنری شهرداری مشهد؛ مکاتبات صورت گرفته از سوی مسئولان برای طراحی المان و هویت‌بخشی به این میدان را تایید می‌کند و می‌گوید: در مقاطع مختلف مکاتباتی انجام شده و رایزنی‌هایی صورت گرفته اما عملاً نتیجه‌ای حاصل نشده است.
عرفان ادامه می‌دهد: در مقاطع بعدی و حضور مدیران بعدی میدان شهدا نیز بحث‌هایی شد، اما بازهم آن نتیجه دلخواه و موثر تا به امروز حاصل نشده است.
طراحی میدان شهدا، ظرفیت بیان هویت ایرانی و انقلابی ندارد
نتیجه نداشتن این همه رایزنی‌ و گفتگوها برای هویت‌بخشی به میدان شهدا به اعتقاد عرفان به دلیل طراحی و اجرای ساختار مدرن در این میدان است. او در این‌باره می‌گوید: طراحی این میدان تابع سبک مدرن است و رنگ و بویی از معماری ایرانی ندارد. با این وضعیت، چطور می‌توان توقع داشت که نصب یک المان بار محتوایی، این چنین پروژه ای را به دوش بکشد و انعکاسی از تاریخ انقلاب در ساختار میدان
باشد؟
سرپرست مدیریت امور هنری شهرداری مشهد ادامه می‌دهد: آنچه که درباره طراحی این میدان می‌توان به آن اشاره کرد، این است که معماری مدرنِ میدان شهدا پتانسیل و ظرفیت اجرای طرح‌‌هایی که بازنمای هویت ایرانی و انقلابی باشند را ندارد.
تصمیمی سخت با هزینه گزاف نیاز است
او به اتمام قسمت‌هایی از پروژه میدان شهدا و حتی بهره‌برداری برخی از قسمت‌ها نیز اشاره دارد و بیان می‌کند: اگر قرار باشد هویت‌بخشی به آنچه که در حال حاضر در میدان شهدا اجرا شده، اضافه شود با توجه به سبک معماری این میدان باید تصمیم‌گیری جدی در این ارتباط صورت گیرد که خود این موضوع هم مستلزم هزینه‌ زیادی
است.
با یک نماد می‌خواهید هویت به میدان بدهید؟
سرپرست مدیریت امور هنری شهرداری بحث ساخت نماد انقلابی برای این میدان را هم این‌طور، توضیح می‌دهد: مگر می‌شود تنها با یک نماد در عرصه میدانی با این وسعت هویت‌بخشی کرد؟ اگر عزم بر تجدید فرصت‌های از دست‌ رفته باشد، باید با انجام مطالعات، آماده هزینه‌های سنگین باشیم تا سیمای فعلی این میدان به جایگاه تاریخی و هویتی آن نزدیک بشود.
یلدا مهدوی

ارائه و رونمایی از محصول مرکز مطالعات شما در حضور شهردار مشهد

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

سند پیشنهادی مرکز مطالعات شما برای گرایش به معماری و شهرسازی ایرانی اسلامی در نشست امروز -8 بهمن 1392- ویژه پایتختی فرهنگی 2017 جهان اسلام مشهد تقدیم شهردار مشهد شد.

در این نشست گزارشی  از اقدامات مرکز به شورای اسلامی شهر مشهد و شهردار و  نمایندگان بیش از سی  تشکل اجتماعی ، فرهنگی و تخصصی ارائه شد.

استفتائات معماری از حضرت آیت الله سیستانی دام ظله العالی

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

بسم ا... الرحمن الرحيم

 

نخستین مجموعه استفتائات

معماری-شهرسازی-مدیریت شهری

از محضر حضرت آیت الله العظمی سیستانی


بخش اول معماری :


1- آیا مهندس معمار می تواند از اجزایی چون شیشه درجایی از منزل استفاده نماید که بخاطر طرح او ، در بعضی از اوقات شبانه روز قسمتهای داخلی منزل ، قابل رویت و موجب مزاحمت یا معذب بودن ساکنین یا به گناه افتادن همسایگان شود؟

آیت ا... سیستانی : ساخت آن اشكالی ندارد مگر آنکه نوعاً موجب فساد باشد ولی بر استفاده كنندگان لازم است مراعات مسایل شرعی را بنمایند. و سزاوار است منازل طوری ساخته شود كه از دید نامحرم جلوگیری نماید.


2- حکم استفاده از مصالح و نمادهای نماکاری که در غرب برای شناسایی بناهایی با استفاده های غیر اخلاقی استفاده می شود چیست؟

آیت ا... سیستانی:به طورکلی هرکاری که ترویج ویا تقلید ازفرهنگ غرب است،جایز نیست.

 

3- آیا طراحی و ساخت خانه و آپارتمانی که صدای محارم از آن به بیرون یا به خانه همسایه منتقل شود مباح است؟

آیت ا... سیستانی:ساختن اینگونه خانه ها اگرچه شایسته مسلمان نیست لکن نمی توان گفت حرام است واین خانم ها هستند که باید مواظب باشند صدای انها موجب جلب توجه نامحرم نشود.

 

4- آیا حتما اتاق والدین باید ازاتاق فرزندان جدا باشد؟

آیت ا... سیستانی:اری اتاق خلوت والدین باید جدا باشد،و فرزندان را اگاهی دهند که هنگامی که می خواهند به انجا وارد شوند حتما دربزنند واجازه بگیرند.

 

5- تعبیه پنجره ای که به حیاط همسایه مشرف هست استفاده اش جایز است؟به عنوان نورگیر چه طور؟

آیت ا... سیستانی: استفاده از پنجره ای که مشرف به خانه همسایه و مزاحمت برای انان باشد جایز نیست.


6- طراحی و ساخت حمام جداگانه وصل به اتاق والدین چه حکمی دارد؟

آیت ا... سیستانی: اشکال ندارد.


7- آیا طرح اتاق والدین باید رو به قبله باشد؟

آیت ا... سیستانی:لازم نیست.


8- آیا اتاق خواب فرزندان ذکور واناث باید جدا باشد؟

آیت ا... سیستانی:واجب نیست،ولی بهتر ان است که جدا باشد.


9- اخیرا در مجتمعهای مسکونی طراحان اقدام به طراحی استخر در طبقات زیرین ساختمان مینمایند .با توجه به استفاده مختلط برخی افراد از این استخرها ، طراحی آن برای مهندس معمار چه حکمی دارد ؟ اگر طراح از سرنوشت خانه بعد از ساخت باخبر نیست آیا این اقدام جایز است؟

آیت ا... سیستانی: طراحی ان برای مهندس اشکال نداردلکن کسانی که از ان استفاده می کننداگرزن ومرد به صورت مختلط از ان استفاده کنندکار حرام وگناه بسیاربزرگی مرتکب شده اند.


10- آیا الزاما محل عبادت و خواب در خانه باید جدا باشد؟

آیت ا... سیستانی: خیر لازم نیست.


11- نظر دین در خصوص مکان یابی سرویس های بهداشتی چیست؟ آیا قرارگیری توالت در ابتدای ورودی آپارتمان جایز است؟

آیت ا... سیستانی: فی نفسه منعی ندارد.

 

 

12- استفاده از آشپزخانه اپن در بیوت مسلمین جایز است؟

آیت ا... سیستانی:ساکنین و استفاده کنندگان از محلّ لازم است مسائل محرم و نامحرم را رعایت کرده و از اختلاط حرام پرهیز نمایند و شایسته است طرّاحان و معماران در ایجاد فضایی که زمینه تلاقی کمتر نامحرمین را فراهم کند، تلاش نمایند همچنان که در معماری قدیمی اسلامی قسمت اندرونی و بیرونی به صورت جداگانه بوده است.

 


13- آیا الزاما مساجد باید دارای مناره باشد؟

آیت ا... سیستانی:خیر

 


14- نوشتن وان یکاد و آیات مشابه برای سردرساختمان های چند طبقه چه حکمی دارد؟ خصوصا که افراد زیادی بالاتر از محل نصب آیه در سردر زندگی میکنند.

آیت ا... سیستانی: صدق هتک حرمت به مقدّسات و آیات قرآن و عدم آن عرفی است و ظاهراً در این مورد صدق نمی­کند.


15- احداث و طراحی خانه ها به ضرورت ضوابط حاکم به نوعی است که در موارد زیادی اتاق خواب و یا آشپرخانه دو واحد مستقل از یک نورگیر نورمیگیرند و لذا کاملا بهم اشراف و ارتباط دارند. این نوع طراحی چه حکمی دارد؟

آیت ا... سیستانی : از آنجا که استفاده از چنین مکان­هایی لزوماً مستلزم گناه نیست کما اینکه ممکن است مواردی چون پدر و فرزند در هریک از واحدها زندگی کنند یا ...، منع به طور کلّی نیست و بر استفاده کنندگان لازم است مسائل شرعی را رعایت نمایند.

 

16- جان پناه دیوار بالای پشت بام به نظر شارع مقدس حداقل باید چقدر باشد؟ آیا رفع خطر سقوط از بام کافیست یا باید مانع دید همسایگان به بام همدیگر هم بشود؟

آیت ا... سیستانی : امر مذکور دائر مدار كیفیت استفاده از پشت بام است و حکم موارد آن فرق می­کند و در روایت نقل شده است لب بام هم سطح بام نباشد و حائلی به اندازه دو ذراع بلندتر داشته باشد و در بعض روایات یک ذراع و یک وجب ذکر شده است.

و در حدیث نقل شده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله مسلمانان را از خوابیدن بر بامی که دیوار ندارد نهی کرده و فرموده­اند: هر کس بر بام بدون دیوار بخوابد، از امان خدا بیرون رفته است.

 

17- استفاده از مبل و صندلی در مساجد جایز است؟

آیت ا... سیستانی : فی نفسه مانعی ندارد مگر اینکه به لحاظ إشغال مقداری از مکانِ مسجد، مزاحمت برای نمازگزاران داشته باشد.

 

18- آیا مساجد باید دارای وضوخانه باشد؟

آیت ا... سیستانی : خیر


19- حداقل های الزامات مکانی و امکاناتی برای اطلاق عنوان مسجد به آن مکان را از لحاظ شرعی بفرمایید؟

آیت ا... سیستانی : چنانچه شخصی زمین ملکی را به عنوان مسجد وقف نماید، حكم مسجد دارد  و برای وقف کردن مکانی به عنوان مسجد، شرایط خاصّی غیر از شرایط عمومی مال موقوفه که در رساله­ها ذکر شده است وجود ندارد، هر چند خوب است موقعیّت و خصوصیّات فعلی و آینده محلّ را قبل از وقفِ مکان، مدّ نظر قرار دهند تا بعداً موجب زحمت افراد و بروز مشکلات نگردد.


20- آیا در مساجد امروز و با توجه به نیازهای جامعه امروزی احداث مساجد بدون پارکینگ، آسانسور، ومهدکودک و فضای نگهداری کودکان و نیز فضای مناسب برای استقرار تشکلهای مذهبی مانند بسیج ، جایز است ؟

آیت ا... سیستانی : بلی جایز است و لازم است شأن و قداست مساجد حفظ شود و از امور متفرّقه در مساجد كه مناسب با شأن و قداست مسجد نیست پرهیز شود ورعایت بعض موارد مذکور در سؤال به حسب اختلاف موقعیتها گاه پسندیده و گاهی هم بدون رجحان و در برخی موارد ناپسند و مرجوح می­باشد.

 

21- استفاده از نقوش برجسته ی اماکن مذهبی چون خانه خدا وطواف کنندگان و... در مساجد جایز است؟

آیت ا... سیستانی: نقش انسان یا موجودی ذی­روح دیگر، اگر برجسته و مجسّم باشد، ساخت آن بنابر احتیاط حرام می­باشد و چنانچه برجسته و مجسّم نیست، احتیاط مستحب است مسجد را با آن زینت نکنند.

 

22- آیا می توان از نماکاری ها وسبک های معماری غربی در معماری شهرهای مملکت اسلامی استفاده کرد؟ اگر مرسوم باشند این موضوع چه حکمی دارد؟

ایت ا... سیستانی: اگر سبک­ها طوری نباشد که موجب اشاعه فساد در جامعه گردد، فی نفسه حرام نیست هر چند شایسته است فضای شهر ونمای خانه­ها طوری طرّاحی شود که معنویّت را به جامعه تزریق کند.


23- آیا میتوان در پارک سازی شهرهای مسلمین از مدل های خارجی پارک سازی استفاده نمود؟

ایت ا... سیستانی: پاسخ از جواب قبلی معلوم است.

 

24- آیا طراحی فضاهای اجرای موسیقی در پارک ها جایز است؟

آیت ا... سیستانی : نواختن موسیقی حرام و مهیّا کردن فضایی برای آن جایز نیست.

 

25- آیا خانم ها می توانند در پارک ها ورزش کنند ویا باید فضاهایی جداگانه برای ورزش تعبیه نمود؟ آیا مهندس معمار طراح پارک شرعا اجازه طراحی فضای ویژه بانوان را دارد ؟ اگر منجر به تقویت سلامت بانوان مسلمان شود این امر طراجی پارک با حفظ حریمهای بصری و رفع امکان دید نامحرم چه حکمی دارد ؟

آیت ا... سیستانی : چناچه به حدّ اسراف نرسد اشکال ندارد و عوامل مختلف در تحقّق اسراف دخیل است که  تشخیص موضوع به عهده مکلّف بوده و مقرّرات در مصرف برق نیز رعایت گردد.

 

26- آیا می توان بنایی ساخت که براماکن عالیه اسلامی چون مکه مکرمه ویا حرم ائمه اطهار(ع) اشرافیت دارد وعظمت معماری ایشان را خدشه دار می کند ؟

ایت ا... سیستانی: سزاوار نیست بلکه چنانچه عرفاً هتک حرمت نسبت به اماکن مقدّسه شمرده شود جایز نیست و تشخیص موضوع عرفی با مکلّف می­باشد.

 

27- آیا نگهداری حیواناتی چون سگ و کبوتر در خانه که باعث آلودگی می شوند جایز است؟

آیت ا... سیستانی : نگهداری حیواناتی مانند کبوتر چنانچه عرفاً مصداق ایذاء همسایگان و ... نباشد، فی نفسه بلا­مانع است امّا نگهداری سگ در منزل مـسكونی، كراهـت دارد و در روایت نقل شده در خانه­ای که سگ نگهداری   می­شود فرشتگان داخل نمی­شوند.

شایان ذکر است  سگ، نجس العین است ورطوبت­های او نجس می‌باشد و به هر جا سرایت كند آن را نجس می­كند لذا نگهداری آن در منزل معمولاً موجب محذور شرعی در طهارت و نجاست می­گردد و در مورد نجاست سگ فرقی بین سگ زینتی و غیر زینتی، سگ کوچک یا بزرگ، سگ تربیت شده و غیر آن نیست.

 

28- حکم بنایی که ارتفاعش باعث سایه اندازی ویا ممانعت رسیدن نور آفتاب به همسایه ویا معابر می شود چیست؟

آیت ا... سیستانی : به طور کلّی اگر از تصرّف مالک در ملک خویش ضرر قابل توجّهی به همسایه­اش برسد، در صورتی که چنین ضرری بین همسایگان متعارف باشد جایز است  و گرنه جایز نمی­باشد و تشخیص موضوع عرفی با مکلّف است.

 

29- آیا طراحی سردر ساختمانها به نحوی که در شب پلاک آنها قابل مشاهده نباشد بلااشکال است؟

آیت ا... سیستانی : اشکالی ندارد.

 


30- آیا طراحی مغازه – با نوع حرفه ای که نیاز به توقف اتوموبیل مشتری ها دارد – در مکانهای دارای محدودیت پارک در شهر جایز است ؟

آیت ا... سیستانی : فی نفسه مانعی ندارد امّا لازم است صاحبان اتومبیل­ها هنگام توقّف موجب سدّ معبر یا ایذاء دیگران نشوند و اگر طوری است که إحداث چنین مغازه­ای در چنین محلّی متعارف نیست و خواه ناخواه هر چند با رعایت و دقّت، باعث آزار دیگران (مثلاً همسایگان) می­شود به نحوی که ایذاء دیگران عرفاً مستند به صاحب مغازه شمرده می­شود جایز نمی­باشد.

 

 

31- آیا مهندس معمار می تواند ساختمانی با تراکم بالا- تعداد طبقات زیاد- طراحی کند که مشرف به خانه مردم باشد؟

آیت ا... سیستانی : فی نفسه مانعی ندارد لکن اگر احداث این أبنیه به نحوی است که ضرر قابل توجّهی بر همسایگان وارد می­آید و این امر غیر متعارف باشد(مثلاٌ منطقه مسکونی است که نوعاً خانه­ها کم ارتفاع است و منزل مرتفع مزبور در آن محلّ متعارف نیست و عرفاً ایذاء همسایگان صدق می­کند)جایز نمی­باشد، امّا اگر ضرر قابل توجّهی بر همسایگان وارد نشود یا آنکه ضرر قابل توجّه امرمتعارف و معمولی باشد اشکال ندارد و این مطلب به حسب موارد و أزمنه و أمکنه مختلف است، البته شایسته است در کشور اسلامی منازل طوری ساخته شود که داخل خانه­های مجاور قابل رؤیت نباشد تا از طرفی زمینه گناه برای بعضی فراهم نشود و از طرفی ساکنین منازل مجاور به راحتی از خانه خود که مسکن که محل سکونت و آرامش آنهاست، استفاده نمایند.

 

 

32- آیا در طراحی خانه ؛ مستحب است چینش اتاق ها به گونه ای باشد که تمام اتاق ها رو به قبله باشد؟

ایت الله سیستانی: رو به قبله قرار گرفتن در حالات مختلفی از جمله مستحب شمرده شده است و تبعاً طراحی و ساختن بنا به شیوه ای که زمینه آن را فراهم کند از باب کمک در انجام خیر بی­اجر نخواهد بود، اگر چینش اتاق­ها به این مسأله کمک می­کند بهتر است این مسأله رعایت گردد.

 

پاسخگویی دفتر حضرت آیت الله سیستانی به استفتائات تخصصی شهرسازی

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

باطلاع علاقمندان میرساند در پی پاسخگویی  ، دفتر استفتائات حضرت آیت الله مکارم و  نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه ها، دفتر استفتائات حضرت آیت الله سیستانی نیز به استفتائات تخصصی  شهرسازی معماری و مدیریت شهری مرکز مطالعات شما پاسخ دادند که به زودی  مجموعه این استفتائات در اختیار علاقمندان قرار خواهد گرفت. باطلاع میرساند هنوز سایر مراجع معظم تقلید به همه سوالات پاسخ نداده اند. و مرکز همچنان در حال پیگیری پاسخگویی تمام سوالات است.

آخرین بروز رسانی مطلب در چهارشنبه ، 20 شهریور 1392 ، 11:17

استقبال از استفتائات تخصصی شهرسازی مراجع

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

با درج بخش نخست استفتائات تخصصی شهرسازی از مراجع و رهبر معظم انقلاب  ، نگاه ها معطوف به سایت مرکز مطالعات شما شده است . و رتبه این خبر در مجموعه اخبار سایت IIUA.IR  مرتبا در حال بهبود است. تا کنون خبرگزاری هایی مانندبولتن نیوز، تی نیوز ، مشرق نیوز؛ انتخاب نیوز ، ایران فردا ، بخشهایی از این خبر را انعکاس داده اند. در این میان انعکاس امانتدارانه سایت مشرق قابل تقدیر و سپاس است.

آخرین بروز رسانی مطلب در يكشنبه ، 17 شهریور 1392 ، 12:48

درباره ما

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

سایت مرکز مطالعات حکمت دانش و فن شهرسازی و معماری ایرانی اسلامی -مرکز مطالعات شما - با نام لاتین IIUA.IR راه اندازی شد.

 منتظرارسال مقالات. مطالب. نقد معماری. خلاصه کتاب و ... و آثار ارزشمندتان هستیم. تیم تحریریه شما منتظر شماست.

آثارتان را به ایمیل ' ); //--> // -->آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسكریپت دارید // -->"> آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسكریپت دارید  بفرستید.

سایت رسما در جمعه 19 فروردین 1390 در ساعت 12.00 با گرامیداشت هیجدهمین سالگرد شهادت سید مرتضی آوینی  افتتاح شد. 



اصلاحیه و به روز آوری یادداشت-مورخ 1394/10/6- :

برخی موسسات و شرکتهای همکار طرح به شرح زیر میباشد:

گروه مهندسین عرفان آفرینش: حوزه تخصصی این شرکت ، پروژه های معماری اسلامیست. و اسپانسر مرکز مطالعات شما نیز میباشد.

شرکت طراحان مربع ذهن: حوزه تخصصی این شرکت طراحی داخلی و طراحی نمایشگاهی است.

ارتباطاتی بین مرکز مطالعات شما و برخی نهادها و موسسات وجود دارد و یا رایزنی های بین مرکز مطالعات شما و برخی نهادها در جریان است که برخی از آنها بشرح زیر است :

-اداره اوقاف و امو رخیریه خراسان رضوی

- دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد

- دانشکده فنی مشهد(دانشگاه فنی حرفه ای)

- موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی  اسرار

- موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی اقبال لاهوری

-موسسه آموزش عالی توس

- موسسه آموزش عالی خیام

-موسسه آموزش عالی بینالود

-موسسه آموزش عالی علمی کاربردی شهرداریهای خراسان رضوی

- دانشگاه آزاد اسلامی مشهد

-دانشگاه امام رضا(ع)

-دانشگاه فنی حرفه ای-دانشکده فنی مشهد

-دانشگاه پیام نور مشهد

- بنیاد شهید و امو رایثارگران خراسان رضوی

- روزنامه خراسان

- روزنامه شهرارا

-روزنامه همشهری

- شهرداری نیشابور

-دفتر تبلیغات اسلامی خراسان

- صدا و سیمای خراسان رضوی

-ستاد بازسازی عتبات عالیات خراسان رضوی

- سازمان نظام مهندسی ساختمان خراسان رضوی

- خانه نخبگان بسیج خراسان

- شهرداری مشهد

-شورای اسلامی شهر مشهد

- مرکز پژوهشهای شورا ی اسلامی شهر مشهد

- بسیج مهندسین خراسان رضوی

- خانه نخبگان  بسیج خراسان رضوی

- بنیاد معماری انقلاب اسلامی

- نمایندگان محترم مشهد در مجلس شورای اسلامی

- دفاتر مراجع محترم


و برخی دیگر از نهادها

مرکز هم اکنون درمشهد فعال میباشد.




آخرین بروز رسانی مطلب در يكشنبه ، 6 دی 1394 ، 13:09

معمار هم هنرمند است هم حکیم

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف
معماری اسلامی نیازمند تربیت معماران آشنا به علوم اجتماعی و دینی است؛
چند سالی می شود که گلایه اهل فرهنگ از نوع ساخت وساز بناها درسطح کشور و به خصوص شهر مشهد با شیب زیادی اوج می گیرد. اصل گلایه هم این است که چرا معماران و شهرسازان ساخت و سازهای خود را با الگوهای بومی مطابقت نمی دهند.
«آیا می توان از لابه لای مؤلفه های بومی حوزه معماری، الگوی مناسبی برای ساخت و ساز تعریف کرد ؟ » با این سؤال به سراغ مدیر دفتر پژوهش های اجتماعی معاونت فرهنگی شهرداری مشهد می رویم تا نظر وی را در این خصوص جویا شویم. هادی عرفان که می توان او را از صاحب نظران این حوزه دانست، صحبت های زیادی در این زمینه دارد که بخشی از آن در ادامه می آید.
آیا ایجادیک الگوی بومی و وفاداری به آن، فقط در کشور ما مطرح است یا تمام کشورهای جهان چنین دغدغه  ای دارند؟
معماری زمینه‌گرا که امروز از پارادایم‌های معماری روز دنیاست، به همین مسئله اشاره دارد. یک معمار چینی وقتی طراحی هرم شیشه‌ای موزه لوور را بر عهده می‌گیرد از یک سبک پیروی می‌کند، ولی وقتی طراحی موزه هنرهای اسلامی قطر را انجام می‌دهد به سبک دیگری کار می‌کند. بنابراین اینکه بگوییم معماری بومی در سایر نقاط جهان نداریم، صحیح نیست. ما معماری بومی را در هند و حتی آفریقا هم داریم؛ پس ایران هم می‌تواند بسترساز یکی از گفتمان‌های معماری بومی باشد.
علاوه بر این، یک نبرد جهانی وجود دارد و می‌شود گفت که دو سر این نبرد، رقابت و دعوا در جهان، ما و غرب هستیم نه به عنوان مثال چین و غرب. این مسئله الزام تولید نسخه معماری بومی را برای ما بیشتر می‌کند. به خصوص که الان بعد از انقلاب‌های منطقه‌ای و بیداری اسلامی در کشور‌های خاورمیانه، این کشورها به دنبال الهام‌گیری از نسخه‌هایی هستند که در این سال‌ها در ایران تولید شده است. به طور مثال می‌بینیم که دولت افغانستان در ساختار اداری شباهت زیادی به کشور ما دارد؛ عراق هم همین‌طور. این مسئله نشان می‌دهد که ما باید در حوزه معماری هم تولید داشته باشیم؛ آنچنان که در سینما، رمان و شعر داریم.
پس نگاه شما به سمت تولید علم در حوزه معماری است؟
ما دست‌کم در خاورمیانه کشوری الهام‌بخش هستیم. یعنی معماری ما در گذشته ثابت کرده و امروز هم شرایط خاص اجتماعی سیاسی می‌طلبد که ما در این حوزه حرف‌های کاملا بومی متناسب با آرمان‌های انقلاب اسلامی و پیشینه تمدنی ایرانی اسلامی داشته باشیم.
این الگوی بومی، ایرانی است یا اسلامی؟
من اعتقاد به الگوی ایرانی‌اسلامی دارم و نمی‌توانم بپذیرم که این دو از همدیگر تفکیک‌پذیر هستند؛ البته الگوی ایرانی‌اسلامی یکی از گونه‌های الگوی اسلامی است، اما این‌ها از همدیگر تفکیک‌پذیر نیستند.
فرض کنیم ما به تعریف الگوی بومی متناسب با فرهنگمان دست یافتیم؛ این الگو چه مولفه‌هایی از معماری و شهرسازی را مشخص می‌کند؟
نکته همین‌جاست؛ ما در ترجمه خواسته‌های خود و تبدیل آن‌ها به برنامه عملیاتی آموزش معماری دچار مشکل هستیم؛ به عنوان مثال ما الان فقط در مشهد حدود 10هزار دانشجوی معماری در مقاطع مختلف داریم ولی ظرفیت سازمان نظام مهندسی استان خراسان نزدیک به 4هزار مهندس با حق امضاست. یعنی ما 5/2 برابر ظرفیت نظام مهندسی فقط دانشجوی در حال تحصیل داریم.
این را با میانگین جهانی مقایسه کنید؛ به عنوان مثال استان آنتاریو در کانادا با 12میلیون نفر جمعیت، 3هزار معمار دارد ولی ما در مشهد با 3میلیون نفر جمعیت حداقل 10هزار نفر مشغول به تحصیل در رشته معماری داریم. 4هزار نفر از این معمارها در مقطع کارشناسی درس می‌خوانند که یعنی بدون‌شک تا چهار سال بعد وارد بازار می‌شوند. این نشان می‌دهد که آموزش معماری دست‌کم در ظاهر خیلی هدفمند نیست و شاید نگاهی تجاری پشت آن وجود دارد؛ یعنی هزینه‌های زیاد تحصیل باعث می‌شود که موسسه‌های آموزش عالی به داشتن این رشته درسی تمایل داشته باشند. آیا واقعا نیاز ما به معماری این قدر زیاد است؟
در همین آموزش‌ها هم باید وزن آموزش‌های بومی مشخص شود. الان یک دانشجو در طول دوره کارشناسی فقط چهار واحد معماری اسلامی می‌خواند، آن هم به صورت نظری.
ورود به این حوزه و سامان‌دهی آن بر عهده چه نهادی است؟
همان‌طور که بیان شد یک خلأ در حوزه آموزش وجود دارد که رفع آن بر عهده نهادهای علمی کشور است. این نهادها باید مدل، نحوه آموزش و متون درسی بومی تعریف کنند؛ البته در رشته معماری متون به‌تنهایی نقش تعیین‌کننده‌ای ندارند. چون روش استاد و شاگردی و کار عملی هنوز به‌صورت جدی در حوزه آکادمیک وارد نشده است. به طور مثال دانشجو نحوه زدن طاق را نمی‌آموزد یا یک ایزوگام را خودش انجام نمی‌دهد؛ از طرفی، تنها رشته‌ای که در این حوزه‌ها حرف دارد، معماری است.
پس با تعریف شما، ما نه‌تنها در تدوین الگوی بومی موفق نبوده‌ایم، بلکه در حوزه آموزش هم اشکالات ساختاری زیادی داریم.
یک خلأ دیگر را هم اضافه کنید؛ آن هم اینکه ما در نگاه کلان، دست‌کم شش، هفت مدعی معماری اسلامی داریم. مدعیانی که گاه حرف‌هایی متضاد یا دست کم متناقض دارند؛ یعنی به یک تعریف واحد نرسیده‌ایم.
از بحث آموزش که بگذریم، به نظر می‌رسد در زمینه اجرا هم این دغدغه در جایگاه کلان وجود ندارد؛ یعنی خود نهادهای دولتی ملزم به رعایت اصول معماری اسلامی در ساختمان‌های خود نیستند.
در نهادهای مختلف متفاوت است. مثلا در نوسازی مدارس این تقید وجود دارد، اما برخی نهادها این دغدغه‌ها را ندارند. به طور مثال شورای عالی معماری و شهرسازی در سال 89 مصوبه‌ای در مورد نماهای ساختمان‌ها داشت که نوعی از نماهای تصنعی با عنوان آلکابوند را برای نهادهای دولتی ممنوع کرد، ولی در همین شهر مشهد بعد از سال89 چند اداره از همین نما استفاده کرد و نماینده شورای عالی معماری و شهرسازی یعنی اداره مسکن و شهرسازی استان، هیچ اعتراضی نکرد. این نکات نشان می‌دهد که برای اجرای همین دستورالعمل‌ها هم سخت‌گیری وجود ندارد.
در حوزه شهرسازی چطور؟ عامه مردم دست‌کم ذهنیتی درباره معماری اسلامی دارند ، اما آیا ما الگویی برای شهرسازی اسلامی داریم؟
شهرسازی تقریبا یک رشته نخبگانی است. در تمام جهان هم شهرسازی را به‌شدت همنشین با سیاست می‌دانند، یعنی در کشورهای اروپایی قبل از خواندن شهرسازی باید علوم سیاسی و معماری بخوانید. می‌دانند که تصمیم‌های شهرسازانه با سیاست و اقتصاد و با لایه‌های قدرت گره خورده است. پس توجه به حوزه شهرسازی بدون توجه به کانون‌های قدرت، نشدنی است. از سوی دیگر شهرسازی ما خیلی تبلیغ نشده است؛ به طور مثال ما در مشهد کوچه چهارباغ را داریم، قدیمی‌ترین نمونه چهارباغ در داخل ایران. این فضا در مشهد بیش از صد سال از چهارباغ اصفهان قدیمی‌تر است. ولی ببینید که چقدر روی این حوزه کار شده است؟
پس معتقدید که الگوی بومی ما در شهرسازی هم نمونه‌هایی دارد. امروز این الگو چقدر در شهرسازی ما نمود دارد؟
این پاسخ نیاز به بررسی تاریخی دارد. ما بعد از یک دوره جدایی، از دوره تیموری دوباره با غرب آشنا شدیم. در این دوره کسانی مثل کلاویخو وارد ایران شدند، ولی هنوز اثرگذاری نداشتند. در دوره صفویه کم‌کم اثرگذاری‌ها آغاز شد. یعنی مولفه‌های معماری و شهرسازی غربی آرام آرام وارد معماری و شهرسازی ما شد؛ نمونه‌اش هم میدان نقش جهان اصفهان است. ما پیش از آن، مولفه میدان را در شهرسازی خودمان نداشتیم. میدان یک مولفه وارداتی است که ریشه در معماری یونان دارد.
البته این نتیجه یافته‌های من است و ممکن است بعضی از پژوهشگران با این مطلب موافق نباشند. نظر من این است که این نتیجه آشنایی ما با غرب است. چون کارکرد اجتماعی مولفه میدان در گذشته بر عهده حمام‌ها و بازارها بوده است.
این آشنایی ما و غرب تا دوره صفویه به‌صورت تعاملی بود. در دوره قاجار سرعت تعامل از سمت غرب بیشتر شد، اما باز هم معماری بومی سعی کرد الگوهای غربی را در خود هضم کند؛ به طور مثال وجود عنصر ساعت به‌عنوان المان در فضای معماری از این دوره آغاز شد؛ البته ساعت به عنوان یک ابزار مکانیکی کوچک.
بعد از دوره قاجار هم کم‌کم قدرت ما در این تعامل کمتر شد تا به شکل خودباختگی در برابر غرب در آمد.
تا اینجا آسیب را بررسی کردیم؛ راهکار تعریف این الگوی بومی چیست؟
باید ببینیم که چطور بناهایی مثل مسجد گوهرشاد یا مدرسه غیاثیه خلق شده‌اند؛ برگردیم و به زیرساخت و بستر تاریخی تولد این بناها توجه کنیم؛ در دوره ساخت این بناها در درجه اول، گفتمان غالب سیاسی می‌داند از معماری چه می‌خواهد. علاوه بر این پارادایم غالب معماری یک پارادایم قوی و واحد است؛ متشتت نیست.
نکته سوم و بااهمیت هم پرورش معمار است. باید ببینیم که قوام‌الدین‌ها و غیاث‌الدین‌ها چطور پرورش پیدا می‌کنند و معمار می‌شوند؛ به‌طوری که هم سلوک عرفانی دارند و هم هنر به‌صورت سینه‌به‌سینه به آن‌ها منتقل می‌شود. این افراد دیگر نقشه‌کش نیستند، بلکه هم هنرمندند و هم حکیم.
البته شاید بستر تربیت این افراد در شرایط کنونی فراهم نباشد؟
این جزئی‌نگری علوم در غرب به ما آسیب‌زده است. ممکن است شما در نظام آموزشی خود معماری تربیت کنید که هیچ چیزی از علوم دینی و اجتماعی نداند. این در تمدن ما سابقه ندارد. یعنی در قدیم معمار هم در علوم سازه‌ای و هم در علوم اجتماعی تبحر داشت و علاوه بر این فردی متشرع و گاه حکیم بود. معماری به پشتوانه فرهنگی نیاز دارد. معماران غربی هم هر خطی که می‌کشند یک پشتوانه فلسفی قوی دارد؛ کاملا ارتباط فلسفه با معماری مشخص است.
همان‌طور که فرمودید مکتب‌های فلسفی آن‌گونه که در هنر غرب تاثیرگذار است، در هنر و به‌خصوص معماری ما تاثیر نمی‌گذارد.
این مسئله در تمدن ما سابقه ندارد. شما به معماری دوره‌های تاریخی توجه کنید؛ به عنوان مثال در معماری سلجوقی، خوارزمشاهی و مغول همه ساخت‌ها معنادار و مرتبط با فلسفه سیاسی است. چرا تناسبات معماری سلجوقی این‌قدر قدرتمندانه است؟ چون دقیقا نگاه سیاسی قدرت‌خواه و قدرت‌طلب سلجوقی را در معماری مطرح می‌کند. شاید هم دوره کنونی معماری در کشور ما، ترجمه همین آشفتگی و سردرگمی فلسفی معماران باشد.
مسعود نبی دوست

اعمال برخی از پیشنهادهای پژوهشگران مرکز مطالعات شما در سند توسعه کمی و کیفی زیارت

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

با توجه به نهایی شدن مراحل تولید سند توسعه کمی و کیفی زیارت ، برخی از پیشنهادهای پژوهشگران مرکز مطالعات شما در این سند اعمال شد.

گفتنی است این پیشنهادها بر اساس مطالعات انجام شده در حوزه معماری اسلامی و شهرسازی اسلامی بوده و جایگزین پیشنهادهای موجود در سند خواهد شد .

به عنوان مثال در سند مذکور ، رویکرد اعمال دید مستقیم به منظر حرم مطهر به عنوان یکی از سیاستها دیده شده بود که با دلایل فنی ارائه شده توسط پژوهشگران مرکز مطالعات شما ، مولفین سند متقاعد شدند که بهبود دید و سکانس بندی دید ومنظر به حرم مطهر به دیدگاه معماری اسلامی نزدیکتر از ایجاد دائمی دید مستقیم میباشد.

تاسیس گروه تخصصی فقه مدیریت شهری

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

به همت و با رایزنی ها ی انجام شده توسط علاقمندان حوزه شهرسازی اسلامی، به زودی گروه تخصصی فقه مدیریت شهری و شهروندی در دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی و در مشهد مقدس تاسیس خواهد شد . گفتنی است مدیریت این گروه بر عهده حجه الاسلام مجتبی الهی خراسانی خواهد بود که برایشان آرزوی موفقیت داریم.

اتمام فاز نخست استخراج مبانی معماری دینی از منابع حدیثی

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

فاز نخست استخراج راهبردها و مبانی معماری اسلامی از احادیث و روایات معصومین علیهم السلام بعد از یکسال توسط محققین مرکز مطالعات حکمت دانش و فن شهرسازی و معماری ایرانی اسلامی در فروردین 1392 به پایان رسید.

به گفته مدیر مرکز مطالعات شما ؛ در این فاز راهبردهای معماری مسکونی استخراج شده است . و در صورت تمایل نهادهای ذیربط قابلیت تعامل بین مرکز مطالعات شما با این نهادها برای ادامه این مطالعات وجوددارد .

صفحه 10 از 13