شما

مرکز مطالعات حکمت – دانش و فن معماری و شهرسازی ایرانی اسلامی

گزارش تصویری همایش جایگاه عناصر دینی در توسعه شهری

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

 گزارش تصویری همایش را می توانید از بخش گالری تصاویر سایت مشاهده نمائید.

گزارش کامل نخستین همایش ملی جایگاه عناصر دینی در توسعه شهری با سخنرانی دکتر ولایتی استاندار خراسان و استاد جلالی و نایب رییس سازمان نظام مهندسی ساختمانی خراسان

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

با پیام آیت الله حسینی زنجانی؛

نخستین همایش جایگاه عناصر دینی در توسعه شهری آغاز به کار کرد

نخستین همایش جایگاه عناصر دینی در توسعه شهری با پیام آیت الله سید محمدعزالدین زنجانی از علمای برجسته حوزه علمیه خراسان برگزار شد.

 نخستین همایش جایگاه عناصر دینی در توسعه شهری با پیام آیت الله سید محمدعزالدین زنجانی، از علمای برجسته حوزه علمیه خراسان و با حضور آیت الله معصومی، عضو مجلس خبرگان رهبری، در تالار همایش‌های دانشگاه آزاد اسلامی مشهد برگزار شد.

در این همایش، علی اکبر ولایتی، مشاور عالی مقام معظم رهبری، محمود صلاحی، استاندار خراسان رضوی، عرفان، دبیر همایش و جلالی، نماینده دفتر تبلیغات اسلامی خراسان به ایراد سخنرانی پرداختند.

عرفان، دبیر نخستین همایش جایگاه عناصر دینی در توسعه شهری، در این همایش گفت: همه گروه‎های معماری مشهد و علاوه بر آن دانشگاه‌های تربت و کاشمر در این همایش همکاری کرده اند و این همایش کوشیده است که نهادهای فنی و دارای دغدغه ای را وارد همکاری کند.

وی افزود: مقام معظم رهبری می فرمایند «معیارها باید همین مطالبی باشد که عرض کردم؛ نشانه های اسلام در شهر باید محسوس باشد و فرهنگ و معماری ایرانی باید در آن متجلی شود، معماری ایرانی یعنی همین معماری دوره های تمدنی اسلامی ایرانی ما».

وی در ادامه به قرائت پیام آیت الله سید محمد عزالدین حسینی زنجانی پرداخت و بیان کرد: آیت الله زنجانی در بخشی از پیام خود می فرمایند «اسلام که خاتم ادیان است همواره دستوراتی دارد و می فرماید خداوند رحمت کند هرگاه بنده عملی را انجام داد در محکم کاری آن بکوشد، البته زیبا سازی مورد تأکید است و در روایات آمده است که خدا زیباست و زیبایی را دوست دارد».


هشدار دکتر ولایتی نسبت به توسعه معماری بی هویت در کشور

 مشاور عالی مقام معظم رهبری اظهار داشت: شهرهای ما به خصوص شهر تهران در بخش های جدید، هیئت نظارت اسلامی ایرانی ندارد، اگر به داد شهرهای کشور نرسیم آن وقت عصر ما بی هویت ترین معماری در تاریخ ایران می شود.

دکتر علی اکبر ولایتی، مشاور عالی مقام معظم رهبری گفت: هر انسانی دارای هویت است و با آن هویت شناخته می شود، در حقیقت شناسنامه هر فرد همراه او است و این نشان می دهد که این انسان اهل کجا و متعلق به چه حوزه جغرافیایی و فرهنگی است؛ همچنین هر بخشی از زمین کشور، شهر و منطقه دارای هویت خاص خود می باشد. برای همین باید بدانیم که شناسنامه شهرهای ایران چیست و آیا شهرسازی که داریم نشان دهنده هویت اسلامی ایرانی ما هست یا خیر؟

وی ادامه داد: ما در ایران به هر ساختمانی قدیمی که برسیم، اگر یک مقداری شناخت داشته باشیم می توانیم تشخیص دهیم که این معماری مربوط به کدام عصر است و این بدین جهت است که معماری های گوناگون متناسب با دیدگاه های افراد در قرون مختلف بوده است.

دکتر ولایتی در بخش دیگری از این همایش عنوان داشت: بسیاری از علوم باید در یک کشور، به مرحله ای از تکامل برسد تا در در معماری آن کشور لحاظ شود، به همین دلیل در معماری تاریخ تمدن اسلامی اوج معماری قرن‌9 تا دوازده است در حالی که علم ریاضی قرن های سوم و چهارم، علوم تجربی قرن‌های چهار، پنج و شش و ادبیات قرن‌های پنج، شش و هفت و عرفان عملی در قرون سه و چهار است.

 وی ادامه داد: هنر و مجموعه های هنری در مجموعه اجزای فرهنگ و تمدن اسلامی دیررس تر است و دارای توجیه منطقی است.

وی نیز بیان کرد: معماری در بین اجزای تمدن اسلامی جزو دیررس‌ترین اجزای تمدنی به لحاظ سیرتکاملی است.

مشاورعالی مقام معظم رهبری تأکید کرد: باید در جمهوری اسلامی شهرهای را آسیب شناسی کنیم؛ می توان به جرأت گفت که شهرهای ما به خصوص شهر تهران در بخش های جدیدی که ساخته شده، هیئت نظارت اسلامی ایرانی ندارد، در حالی که اگر ما به پاریس برویم هر خیابانی یک شناسنامه دارد و هر فردی اگر می خواهد ساختمانی بسازد باید حتما طبق آن شناسنامه عمل کند؛ ولی شهرهای ایران اینگونه نیست اگر به داد شهرهای کشور نرسیم آن وقت عصر ما بی هویت ترین معماری در تاریخ ایران می شود، یعنی اگر به خیابان های شهرهایی که تازه ساخته شده مراجعه کنیم هیچ نشانی از هیچ منطقه ای حتی از شهرهای اروپایی هم ندارد، و یک مجموعه در هم ریخته و در هم تنیده نتیجه معماری امروز ما شده است.

وی با بیان این که علم با اسلام مغایر نیست اما نوع دیدگاه وجهان بینی متفاوت است، بدین معنا که آیا انسان اشرف مخلوقات است یا یک باکتری تکامل یافته، تشریح کرد: این نوع نگاه به انسان نشان می دهد که اسلام با تمدن ها و فرهنگ ها برخورد مسالمت آمیز داشته و ما امروز دارای تمدن اسلامی هستیم و این یعنی اسلام جهان شمول است و با جامعیت می نگرد، بدین دلیل این عوامل باعث پویایی و حرکت اسلام شده است.

وی افزود: این جزو ویژگی های اسلام است که معماری های ما در مساجد، مدارس و مقابر می تواند متبلور شود.

ولایتی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به برخی از ویژگی های میدان نقش جهان اصفهان، گفت: در ساخت میدان نقش جهان به مسائل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و دینی توجه شده است؛ به عنوان مثال ارتفاع مناره‌ها و گنبد در مسجد اما از ارتفاع ساختمان عالی قاپو بیشتر است و یا این که عالی قاپو و بازار پنجاه درصد و مسجد اختصاصی و عمومی پنجاه درصد دیگر میدان امام(ره) را تشکیل می دهند و همچنین مسجد عمومی بزرگتر و بلندتر از مرکز سیاست است.

وی نیز خاطرنشان کرد: یکی از جهانگردان که در عصر صفویه به اصفهان سفر کرده بود در سفرنامه خود می نویسد « ما در اروپا می گوییم که فلان میدان زیباترین است اما من میدان نقش جهان را که دیدم می گویم این میدان نقش جهان از آن چیزی که ما در ونیز داریم زیباتر است».

مشاورعالی مقام معظم رهبری در مثالی دیگر بیان کرد: درب مسجد شیخ لطف الله به سمت مشرق است و هنگامی که انسان می خواهد وارد مسجد شود و در مقابل قبله بایستد باید نزدیک به 130 درجه بچرخد، اما معماران آن زمان مسجد را به گونه‌ای ساخته اند که انسان متوجه این چرخش نمی شود و تا وارد می شود خود را مقابل قبله می بیند؛ همچنین نور پردازی آن به گونه ای است که منافذ گنبد از بیرون نا معلوم است در حالی که فضای مسجد از طلوع فجر تا غروب آفتاب با وجود آن منافذ نیاز به نور ندارد.

وی در پایان اظهار داشت: ساختن اصفهان جدید در زمان صفویه در کنار اصفهان قدیم باعث خراب شدن شهر قدیم اصفهان نشده است، بلکه به گونه ای در کنار آن ساخته شده که تفاوتی محسوسی دیده نمی شود و این شهرسازی مسنجم در تاریخ شهرسازی جهان وجود ندارد؛ این شهرسازی هم هویت اسلامی، ایرانی و و هم شکل کمال یافته است. شکل پیشرفته معماری اسلامی ایرانی پس از تکامل یافتن حوزه های علمی و هنری است.

 

عینی‎سازی تکنولوژی غرب به فراموشی معماری ایرانی اسلامی می‎انجامد

 استاندار خراسان رضوی اظهار داشت: تکنولوژی غرب در معماری نباید جایگزین معماری اسلامی شود؛ از این رو شایسته نیست الگوی دیگران را بدون بومی سازی در کشور اجرا کنیم.

محمود صلاحی، استاندار خراسان رضوی، گفت: یادآوری داشته ها، علوم رسوم و آن چه به عنوان میراث فرهنگی یک ملت موجب افتخار هر کشوری است، می تواند افزون بر ترویج این تفکر به خودباوری در این زمینه ها منجر شود.

وی افزود: ملت ایران ـ هم نسل حاضر و هم نسل دیروز و گذشته ـ داشته‎های بسیار فراوان علمی، ادبی و اجرایی داشته و دارد و مفاخر و بزرگان ایران شاید در مقایسه با کشورهای مشابه، به 10 برابر و یا بیشتر می رسد؛ زیرا ایران جزو سه حوزه تمدنی در جهان بوده است به خصوص رشد ایران در دوران پس از اسلام در همه زمینه ها چشمگیر بوده است.

وی با بیان این که مسلمانا به ایجاد شهرها پرداخته اند، ابراز داشت: با وجود این اما مشاهده می کنیم کخ ما به غفلتی چندصدساله ای دچار شدیم در صورتی که ما تکنولوژی غرب را گرفتیم و معماری خود را فراموش کردیم؛ اشکال ما این است که معماری آن ها را به صورت جایگزین استفاده کردیم و به عنوان مکمل استفاده نکرده ایم، در حالی که ما باید تکنولوژی غربی را در خدمت معماری اسلامی قرار می دادیم.

صلاحی با تأکید بر این که باید برای مشهد یک مرکز مرجعیت علمی ایجاد شود، بیان داشت: در معماری اسلامی که در قدیم مرسوم بود مسائل محرم، نا محرمی در ساختمان و همچنین ارزش های فرهنگی در نماد ساختمان رعایت می شد، در صورتی که امروز کمتر رعایت می شود؛ از این رو این همایش از این جهت بسیار مبارک و کاربردی است و زمانی بهتر می شود که نتایج آن نیز کاربردی شود، لذا شهرداری، شورای شهر و سازمان نظام مهندسی باید مجری طرح های این همایش باشند.

وی با اشاره به این که ساختمان واقعیتی در زندگی بشری است و از اصلی ترین نیازهای بشر به شمار می رود، تصریح کرد: انسان بخش قابل توجهی را در منزل(ساختمان) خود به سر می برد، از این جهت هیچ کالایی برابری با ساختمان ندارد، هر چه ساختمان با فرهنگ مردم و ارزش های اسلام سازگاری داشته باشد، این آهنگ با کاری که مسؤولان در کشور انجام می دهند هماهنگ تر می شود.

استاندار خراسان رضوی با بیان این که نباید الگوی دیگران را بدون بومی سازی در کشور اجرا کنیم، گفت: ارزش های ما بعد از قرآن و احادیث ائمه اطهار(ع) حتی در شعرهای شعرای ما ذکر شده است، بنابر این نمی توانیم در ساختمانی زندگی کنیم که از ارزش های اسلامی ایرانی به دور باشد؛ فرهنگ یک مجموعه به هم پیوسته است و اگر تفرقه بین آن ایجاد شود دیگر فرهنگ نیست.

وی در بخش دیگری از سخنانش خاطرنشان کرد: معرفی میراث فرهنگی و همچنین معرفی فرهنگ ما در شکل بناها، اثرش در دید افرادی مشاهده می شود که وارد کشورما می شوند و شهرهای زیارتی در این خصوص جایگاهی ویژه ای دارند. امروز که ما داریم دوباره به معماری سنتی خود توجه می کنیم و معرفی فرهنگ دوباره در حال تبیین است، به نظر می رسد که آیندگان نسبت به قضاوت عمل ما در شهرسازی و معماری این قضاوت را خواهند کرد که ما کاری صحیح انجام داده ایم.

صلاحی استاندار خراسان رضوی نیز در این مراسم گفت: در میان همه شهرها و فرهنگ های داخل کشور، شهرهای مذهبی وظیفه بیشتری در شهرسازی و معماری دارند. مشهد باید جان‌مایه شهرسازی و معماری و کاشی کاری بوده و همچنین این اصول باید معرف فرهنگ ما باشند و کسی که وارد شهر می شود غیر از این که تابلو شهر را ببیند، متوجه شود که این شهر، شهر مشهد است.

وی در پایان سخنانش افزود: باید جایگاه قبله در شهرسازی و همچنین جایگاه محرم و نامحرم در شهرسازی اجرایی شده و مردم نتایج خوب آن را درک کنند.

 

راه‎اندازی رشته معماری اسلامی در مقطع کارشناسی ارشد و دکترا

 نایب رییس سازمان نظام مهندسی ساختمانی خراسان رضوی اظهار داشت: یکی از مهم‎ترین بندهایی که رهبری در سیاست های کلی نظام بر آن تأکید کرده اند در خصوص هویت اسلامی ایرانی بوده و این مسأله در مقوله معماری قابل پیگیری است.

 پور حسینی، نایب رییس سازمان نظام مهندسی ساختمانی خراسان رضوی، گفت: امام رضا(ع) می فرمایند «کسی که بار سفر ببندد و به زیارت من بیاید دعای او مستجاب و گناهان او برطرف می شود».

وی خاطرنشان کرد: این همایش بعد از انقلاب نخستین همایش در نوع خودش است. خوشبختانه استان خراسان رضوی امروز با داشتن هجده هزار مهندس در هفت رشته دومین جمعیت بزرگ نظام مهندسی است.

پورحسینی با یادآوری این که مشهد به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام نیز انتخاب شده است، تصریح کرد: در قانون نظام مهندسی که سال 74 تأسیس شد ده خط مشی برای نظام مهندسی تعریف و از این تعداد شش عدد آن مربوط به بحث معماری اسلامی است.

وی ادامه داد: هنگامی که رهبری سیاست‎های کلی نظام را در بخش شهرسازی معرفی کردند، یکی از مهم‎ترین بندهای آن در خصوص هویت اسلامی ایرانی بوده است.

نایب رییس سازمان نظام مهندسی ساختمانی خراسان رضوی با اشاره به این که بخش ساخت و ساز کشور ما بیش از دو برابر صنعت نفت ارزش ریالی دارد و بیشترین سرمایه را دارا است، اذعان داشت: سازمان نظام هندسی در راستای اهداف قانون نظام مهندسی اقدامات خوبی را انجام داده است و یکی از این ها بحث پژوهش در خصوص معماری اسلامی ایرانی بوده است.

وی در پایان پیشنهاد کرد: با توجه به این که ما هنوز به قرائت مشترکی دست پیدا نکرده ایم و در این زمینه کمتر کاری صورت گرفته است باید رشته ای در سطح کارشناسی ارشد و دکتری برای مقوله معماری اسلامی تدوین شود.

 

نهادینه‎سازی اخلاق اجتماعی نیازمند حضور دین در معماری شهرها است

پژوهشگر بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی اظهار داشت: یکی از عوامل بی هویتی در جوامع شهری به نحوه ساختار معماری در شهر وابسته است، از این رو نیاز داریم که پارادایم جدیدی را در رابطه با توسعه معماری شهری ارائه دهیم.

جلالی از پژوهشگران بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی و نماینده دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی در نخستین همایش جایگاه عناصر دینی در توسعه شهری، گفت: یک شهر، سازمانی یکپارچه است، اگر به تاریخ ادیان مراجعه کنیم کمتر دینی را خواهیم یافت که بدون سابقه فرهنگی و تاریخی شکل گرفته شده باشد. به صورت کلی جریان «مدینه» با جریان دین ریشه نسبی و سببی دارد، سکونت هایی که در شهرها شکل می گیرد و معماری هایی که به وجود می آورد در باطن دارای معنا است.

وی ادامه داد: امروز التقاطی بودن فکر ها و اندیشه ها در جامعه شهری ملموس است و یکی از عوامل بی هویتی در جوامع شهری به نحوه ساختار معماری در شهر وابسته است، از این رو نیاز داریم که پارادایم جدیدی را در رابطه با توسعه معماری شهری ارائه دهیم.

 جلالی سپس تأکید کرد: یکی از ساحت هایی که باید در معماری شهری با آن روبه رو شویم، این است که نگاه خود را در خصوص هستی شناسی در معماری شهری بررسی کنیم و این امر در واقع تنظیم شناخت موضوعات در معماری شهری است.

 وی با بیان این که نظام هستی شناختی نظام موضوعاتی است که ما در بحث توسعه شهری با آن روبه رو هستیم یعنی بحث های هنر، حکمت و علم در محور دین است که می تواند مؤثر واقع شود، تشریح کرد: در نظام توحیدی ارزش ها، بر ضدارزش ها اولویت دارند ولی در نظام پست مدرنیسم یک فرد هرمقدار بتواند خود را به هم ریخته تر نشان دهد به پست مدرنیسم نزدیک تر می شود و این یعنی فاصله گرفتن و انکار ارزش ها. ارزش های خانوادگی در نظام پست مدرنیسم گسیخته است و این همان وضعیتی است که ما امروز شاهد آن در بخشی از جامعه خود و جوامع غربی هستیم.

این پژوهشگر حوزه و دانشگاه نیز بیان داشت: امروز باید مسأله دین به عنوان محور اسطوره شناسی، دانش ها و حکمت ها جدی گرفته شود و نپرداختن به این مقولات می تواند بهم ریختیگی را در نظام های شهری تقویت کند؛ حضور دین در فضای معماری شهر به جهت ایجاد وجود ربوبیت در میان افراد جامعه است و به دنبال آن فطرت‌های پاک، زیبایی ها و اخلاقیات در جامعه توسعه پیدا می کند. جریان حکمت عملی نیز در جریان توسعه شهری نقش بسیار مؤثری دارد.

 در معماری و شهرسازی رایج ما توحید نبوت و معاد به زوال رفته است/ دستگاه های دولتی ما در جهت عکس معماری اسلامی با تمام همت تلاش می کنند

 دکتر محمد رضا اولیا نیز در کارگاهی که در حاشیه این همایش برگزار می شد گفت: وضعیت معماری و شهرسازی رایج  ما بسیار زیبا است! زیرا صادقانه وضعیت ما را بیان می کند یعنی تنها رسانه ای است که دروغ نمی گوید، دانش دکور است و ما باید این دانش را به کار بگیریم، ما می گوییم اصول معماری اسلامی ایرانی اما جزوه ای نداریم که در آن چیزی بیان شده باشد، یعنی به گونه ای که یک شهروند با کرامت بر روی زمین راه بروند؛ ما ژست علمی می گیریم لذا اینگونه کاری اصلاح نمی شود، کارفرمایی که بتواند متوجه شود که معماری اسلامی مهم است در مقیاس های بزرگ نداریم، ما در وضیعت بسیار نگران کننده ای قرار داریم و آن این است که قول ما با فعل ما تطابق ندارد.

بنده بر این باورم که در معماری و شهرسازی رایج ما توحید نبوت و معاد به زوال رفته است به دلیل این که زمینه سازی فساد از طریق بناهای ما صورت می گیرد و متأسفانه دیده می شود به برخی بناها با وجود این مشکلات با تأیید مسؤولان ساخته می شود و این مسائل را در نظر نمی گیریم.

مسکن مهر مسکنی است که به حیاط و حیات اعتنا نمی کند، اگر بخواهد اتفاقی بیافتد در معماری اسلامی باید در جست و جوی حقیقت باشد و در این خصوص شأن حقایق بالاتر از شأن مراتب است، هنوز حاکمیت متوجه ضرورت دانش برای حرکت خردمندانه و صحیح و با بصیرت را جدی نگرفته است.

دستگاه های دولتی ما در جهت عکس معماری اسلامی با تمام همت تلاش می کنند وقتی شهر از حد شهر خارج شد زمینه انجام منکرات فراهم می شود؛ وجه غالب شهرسازی ما تجربه است یعنی دستگاه فکری ما منابع غربی هستند و نتیجه آن تباهی است و نسل بعدی ما دچار این تباهی خواهد شد.

معماری دارای ریشه و منشأ قرآنی است و به معنای آبادانی است، هنگامی که محیط زندگی آدم تخریب شده دیگر نمی توان انتظار داشت انسان ها سالم بمانند

اگر در برخی از شهرها به سمت ارتفاع روی می آوریم یعنی ساختمان های بلند نشانه بی عدالتی است و آنچه در مقیاس کلان باید اتفاق بیافتد آن چیزی است که حکومت آن را باید بر اساس دانش ها تصمیم بگیرد که در کجا اقتضایی چه چیزی وجود دارد اما می دانیم

این که ما بفهمیم در کلیت نظام خلقت چه چیزی نهفته است یعنی معماری اسلامی ؛ معماری اسلامی به معنای ظاهر سازی یا کاشی کارینیست، در پایان این برنامه میزگرد پرسش و پاسخ با حضور 9 نفر از استادان و اعضای هیئت علمی همایش برگزار شد.

آخرین بروز رسانی مطلب در سه شنبه ، 23 خرداد 1391 ، 00:05

سند استانی گرایش به شهرسازی و معماری ایرانی اسلامی از دستورکار شورا حذف شد

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

سند استانی گرایش به شهرسازی و معماری ایرانی اسلامی در آستانه طرح و تصویب در شورای فرهنگ عمومی استان خراسان رضوی قراردارد. این سند که نسخه فشرده آن در بیست و شش صفحه توسط مرکز مطالعات شما تهیه شده است اخیرا در پیش نشست شورای فرهنگ عمومی استان مطرح شد. احتمال میرود در اخرین نشست این شورا در صبح دوشنبه 22 اسفندماه 1390 این طرح نیز در دستور کار قرار گیرد. در این صورت استان خراسان به عنوان قطب و مشهد به عنوان پایتخت معنوی ایران اولین بخش از کشور خواهد بود که دارای نقشه راه عملیاتی برای نیل به شهرسازی اسلامی میگردد.

اصلاح خبر: طبق آخرین اخبار تا کنون-29آبان1391 -هنوز متاسفانه این پیشنهاد بصورت رسمی در شورای فرهنگ عمومی مطرح نشده است.

اصلاح خبر: متاسفانه طرح مذکور ا زدستور کار شورا به دلایلی!!! خارج شده است.(اسفند1391)

آخرین بروز رسانی مطلب در سه شنبه ، 31 ارديبهشت 1392 ، 08:32

سند استانی گرایش به شهرسازی و معماری ایرانی اسلامی

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

- طرح اولیه سند استانی گرایش به شهرسازی و معماری ایرانی اسلامی برای اولین بار در ایران و به همت مرکز مطالعات شما تهیه و با مساعدت و پیگیری مدیرکل محترم دفتر فنی استانداری خراسان رضوی آقای مهندس واحدی و خصوصا مدیرکل محترم امو راجتماعی استانداری خراسان رضوی آقای موسویان در نشست دوشنبه 8اسفند1390 پیش نشست شورای فرهنگ عمومی استان طرح شد.

رجوع به معماری اسلامی بهترين راهكار برای خلق نمادهای دينی در شهر است

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

 

محمدمهدی محمودی، مدرس دانشكده معماری دانشگاه تهران تأكيد كرد: بازگشت معماری اسلامی در ساخت بناها بهترين راه برای خلق نماد‌های دينی و اسلامی در سطح شهر است.

محمدمهدی محمودی، مدرس دانشكده معماری دانشگاه تهران، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) گفت: نمادهای اسلامی در سطح شهر تهران مربوط به دوره‌های مختلف تاريخی هستند. ممكن است يكی مربوط به هفتاد سال پيش و يك نماد ديگر ممكن است مربوط به همين امسال باشد، اما آنچه در نماد مهم است اين است كه اين نماد ويژگی‌های متعلق به تهران را دارا باشد و اقليم و محيط تهران در آن در نظر گرفته شده باشد.

وی افزود: كپی‌برداری از نمادهای شهرهای ديگر به تهران القای بی‌هويتی می‌كند. خط، نقاشی و ترسيم‌ها هر يك بايد هويتی تهرانی را نيز ارائه دهند. در حالی كه در نظر گرفتن ويژگی‌های اسلامی، ايرانی و تهرانی بودن در نماد بايد در نظر گرفته شود، جای‌گذاری و مكان و همچنين زمان اجرای آن نيز اهميت بسيار دارد.

محمودی افزود: نماد طبيعت تهران كوه دماوند است و نمادهای طراحی شده می‌تواند با در نظر گرفتن آن خلق شود، همچنين بهره‌گيری از بناهای معماری گذشته می‌تواند در خلق نمادها استفاده شود.

وی در پاسخ به اينكه كدام يك از هنرها قابليت بيشتری برای خلق نمادهای اسلامی دارد، گفت: تا جايی كه امكان دارد بهتر است كه روی بناها كار شود و در معماری ساختمان‌ها مفاهيم اسلامی نشان داده شود. همچنين مكان بنا بسيار اهميت دارد، به عنوان مثال حسينيه ارشاد يكی از بهترين جای‌گذاری‌ها در تهران است. محل جای‌گيری نماد يا بنا بايد نسبت به نياز جامعه انتخاب شود، مثلا نبايد در يك محل مسكونی يك نماد بزرگ شهری قرار داده شود.

اين مدرس دانشگاه اظهار كرد: معماری اسلامی اين است كه بناها نسبت به كاربری‌شان در جای خود قرار بگيرند تا نياز به تابلو و نوشته نباشد. درست همان طور كه در شهرهای قديمی و محلات قديمی تناسبات كاربری‌ها و مكان‌ها مشخص بوده است. مثلا مساجد بزرگ‌تر از بناهای كناری بودند و جذابيت و ابهت مكانی مثل مسجد حفظ می‌شد.

وی اضافه كرد: الان در تهران ميدانی را داريم كه مسجدی كه در آن ساخته شده كه نمای اصلی آن توسط ساختمان يك بانك گرفته شده و ورودی مسجد در كوچه كنار ميدان قرار داده شده است. اين ساختار ارجحيت مضامين اقتصادی بر مضامين معنوی را ناخودآگاه القا می‌كند.

محموی تصريح كرد: در نقشه قديمی تهران به خوبی بناهای مساجد مركزيت و محوريت داشته‌اند؛ مسجد ارك، مسجد بازار، مسجد كنار ساختمان مجلس همه جز نمادهای اسلامی و بناهای مذهبی تهران هستند.

وی در ارزيابی نقاشی‌های ديواری كنونی گفت: اوايل كه نقاشی‌های ديواری در سطح شهر آغاز شد جذابيت بصری بالايی را ايجاد كرد؛ اما هم‌اكنون با كثرت اين نقاشی‌ها در سطح شهر تشنج بصری برای شهروندان ايجاد شده است. موضوعات مطرح شده در اين نقاشی‌ها هدفمند نيست و هر نقاشی موضوعی را دنبال می‌كند كه با نقاشی‌های ديگر غيرمرتبط است.

اين پژوهشگر حوزه معماری در پايان خاطرنشان كرد: هنرمندان با در نظر گرفتن ويژگی محل‌ اجرای كارشان از اين بابت كه مخاطبشان يا همان شهروندان در آن محل پياده حركت می‌كنند و يا سوار بر اتومبيل با سرعت كم يا زياد هستند، می‌توانند آثار تأثيرگذارتری ارائه كنند.

معماران غربی، واضع اصطلاح معماری اسلامی اسلام معرف الگویی ذهنی برای معماری است،نه الگویی كالبدی

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

 

معماری اسلامی، معماری ادوار اسلامی، معماری منسوب به اسلام و معماری جوامع اسلامی همه عناوینی هستند كه وقتی صحبت از معماری اسلامی می‌شود، نمود پیدا می‌كنند

اختصاصی معماری نیوز: معماری اسلامی، معماری ادوار اسلامی، معماری منسوب به اسلام و معماری جوامع اسلامی همه عناوینی هستند كه وقتی صحبت از معماری اسلامی می‌شود، نمود پیدا می‌كنند و من به همه این دیدگاه‌ها معتقدم.اسلام برای معماری یك الگوی ذهنی معرفی می‌كند كه این الگوی ذهنی در هر شرایطی به‌گونه‌ای مشابه نیست. اصل مهم در اسلام این است كه خانه مسلمان باید به‌گونه‌ای باشد كه از دید بیگانه مصون باشد كه این اصل باید در كشورهای اسلامی رعایت شود.

آنچه كه می‌تواند معماری اسلامی باشد، یك الگوی فیزیكی ثابت لایتغیر نیست. یك مسجد، خانه یا بازار ممكن است در زمانی واجد ویژگی‌های معماری اسلامی بوده ولی در جای دیگر و در اقلیم دیگری دارای مولفه‌های معماری اسلامی نباشد. معماری اسلامی مفهومی است كه در هر زمانی و مكانی و با فناوری، دانش و سرمایه‌گذاری متناسب آن زمان تجلی خاص خود را دارد.

در قرآن مطلبی راجع به معماری ندیدم ولی قرآن و اسلام می‌گوید چگونه زندگی كنید و هفت محور را از آن استخراج كردیم كه بر اساس آن می‌شود اصولی استخراج كرد كه در شهرسازی و معماری كاربرد دارد. بنابراین، باید فضا طوری باشد كه دستورات اسلام را بتوان در آن رعایت كرد.

پیامبر اكرم(ص) در حدیثی می‌فرمایند زمین مادر شماست. انسان با مادرش چگونه رفتار می‌كند؟ این حدیث حفاظت از محیط زیست را در خود دارد. در توسعه پایدار می‌گویند منابع را به‌گونه‌ای مصرف كنید كه نسل‌های بعد نیز بتوانند از آن برخوردار شوند در این‌باره اسلام می‌گوید كه در یك شرایط متعادل حداكثر تولید را باید انجام داد و حداكثر قناعت را نیز سرلوحه كار قرار داد. اگر این آراء را بپرورانیم و وارد زندگی كنیم طریقه و نحوه زندگی ما بسیار فرق خواهد كرد.

در تفكر اسلامی عملكرد مهم است نه عناصر. ما نباید در معماری اسلامی عناصری مثل مسجد، بازار، حمام، فضاهای مسكونی و فضای حركت را شاخصه معماری اسلامی بدانیم بلكه اسلام یكسری اصول ثابت را معرفی می‌كند كه در هر زمان و مكان و هر موضوع خاص از زندگی نمود دارند. به‌طور مثال مفهوم شكر عملكردی است كه معنایش در معماری و شهرسازی این است كه وقتی مواد و مصالح را در جهت كمال آنها استفاده كنید شكر را به جای آورده‌اید. اگر نعمت‌ها را طوری استفاده كنید كه ولی‌نعمت را به یادآورد می‌شود شكر. همچنین است مفاهیمی مثل هویت، خودستایی و ...

معماری فقط كالبد آن نیست، فضا و قلمرو است كه یك شهر را می‌سازد و شهر را شهر اسلامی می‌كند. عناصر سازنده این فضا و قلمرو سه عنصر هستند كه اولین عنصر مهم، اهل شهر هستند. نژاد و كالبد این انسان‌ها خیلی مهم نیست بلكه تفكر و جهان‌بینی آن‌ها مهم است.

با مثالی تاریخی، میتوان به اهمیت عنصر اول اشاره كرد:ما مدینه‌النبی را به عنوان الگوی شهر اسلامی می‌شناسیم. پیامبر(ص) كه به یثرب می‌آیند جز ساختن مسجد در ابتدا تغییر دیگری نمی‌دهند ولی اولین كاری كه می‌كنند این است كه تفكر اهل مدینه را می‌سازند. عنصر دوم فضای قوانین و رفتارهای آدمیان است. این كه مردم چگونه با هم رفتار می‌كنند، با طبیعت چگونه رفتار می‌كنند. انرژی و مصالح را چگونه مصرف می‌كنند و عنصر سوم، كالبد شهر است از جمله بافت و رنگ كه بیشتر معماران و شهرسازان به این بعد توجه بیشتری نشان می‌دهند و كالبد شهر را می‌سازند و روی دو مولفه اول توجهی ندارند چون در دو عنصر اول خیلی نمی‌توانند نقش داشته باشند. لازم نیست كه همه ساختمان‌ها بسیار محكم باشند، یك بنا می‌تواند خیلی هم محكم نبوده و درنتیجه سرمایه كمتر و در بروز حوادث، تلفات كمتری را نیز دربر داشته باشد و مقرون‌به‌صرفه نیز باشد.

اسلام برای معماری یك الگوی ذهنی معرفی می‌كند كه این الگوی ذهنی در هر شرایطی ثابت است. اصل مهم در اسلام این است كه خانه مسلمان باید به‌گونه‌ای باشد كه از دید بیگانه مصون باشد. مهم به شیوه مسلمانی زندگی كردن است نه اشكال صوری خانه‌ها.

واژه شهر اسلامی و معماری اسلامی را غربی‌ها به‌وجود آوردند. آنها در بررسی معماری مسلمانان متوجه شدند كه معماری ما با آنها بسیار متفاوت است و تفاوت را در اسلام دیدند. چون آنها غیرمسلمان بودند پی به این تفاوت بردند و مسلمانان چون در متن بودند معماری خود را اسلامی نمی‌خواندند همچنان كه دیگر مسائل خود را اسلامی نمی‌خوانند چون اسلام در متن زندگی آنهاست.

معماری تعریف فضاست به گونه‌ای كه آن فضا برای زندگی مطلوب انسان باشد و بتواند او را به سمت كمالش برساند و فضای مطلوب را برای زندگی به‌وجود بیاورد. در معماری یكسری نمادها داریم كه عمومی هستند. به‌طور مثال در مورد عدد 4 می‌گویند عددی است كه نشان‌دهنده چهار جهت و عناصر اربعه است.

سرسلسله نیازهای انسان در سه قلمرو است: قلمرو فیزیولوژی، قلمرو روانی و قلمرو معنوی و روحانی. امن‌بودن یك شهر نیازهای روانی اهل آن را مرتفع می‌سازد، رزق فراوان نیازهای مادی -فیزیولوژیك انسان‌ها را تامین می‌كند و عدم پرستش بت و پرستیدن خداوند نیازهای روحانی و معنوی مردم شهر را مرتفع می‌كند.

 شهرهای امروزی ما به میزان بسیار كم منطبق با معماری و شهرسازی اسلامی است. وقتی حضرت ابراهیم(ع) خانه كعبه را ساخت به خداوند گفت: خدایا این مكان را شهر قرار بده. خود شهر در اسلام مهم است و حضرت ابراهیم(ع) برای شهر چند مولفه ذكر می‌كند: 1- امن باشد 2- رزقش فراوان باشد 3- در آن بت پرستیده نشود. بنابراین اگر این مولفه‌ها در شهری باشد، آن مكان از نظر تفكر وحیانی، شهر است. باید یك طرح جامع احیای معماری و شهر اسلامی تهیه شود و بر اساس آن كار كرد. این طرح جامع طرح شهر یا ساختمان نیست. طرح جامعی است كه نظام آموزشی، مدیریت و نظام مهندسی را دربر می‌گیرد.


منبع: نویسنده: محمد نقی زاده - معماری نیوز

هشتمین نشست موضوع شناسی برگزار شد

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

هشتمین نشست موضوع شناسی معماری و شهرسازی اسلامی با موضوع بررسی عملکرد و سازمان و ساختار بنیاد توسعه آقاخان برگزار شد. سخنران این نشست مهندس سیامک شکیبایی طی سخنرانی مبسوطی به تاریخچه شکلگیری این نهاد بین المللی ، و نیز نقش و جایگاه جایزه آقاخان به عنوان مهمترین اقدام فرهنگی اجتماعی بنیاد آقاخان و معروفترین و قدیمیترین جایزه بین المللی معماری خصوصا در جهان مسلمانان پرداخت. این نشست علاوه بر حضور اعضای مرکز مطالعات شما و اعضای حلقه معرفت دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی پذیرای دانشجویان مهندسی منظر مرکز آموزش عالی غیر انتفاعی بینالود نیز بود. یاد آوری میشود نهمین نشست به زودی برگزار خواهد شد. و از تمامی علاقمندان دعوت میگردد در نشست آتی حضور بهم رسانند. موضوع نشست بعدی پیرامون دریافتهای اولیه معمران از منابع روایی و احادیث است.

نشست هشتم دردفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی و به میزبانی حلقه معرفت این دفتر عصر روز شنبه 17 تیرماه 1390 شمسی در مشهد ، ساختمان مرکزی دفتر واقع در خیابان خسروی - دیالمه - بین کوچه شوکت الدوله و کوچه مخابرات برگزار گردید.

آخرین بروز رسانی مطلب در يكشنبه ، 19 تیر 1390 ، 16:44

آشپزخانه اپن غيراسلامي است

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف
آيت ا... جوادي آملي در ديدار اعضاي نظام مهندسي:
آشپزخانه اپن  غيراسلامي است
خراسان - مورخ شنبه 1390/03/07 شماره انتشار 17846

ساختن خانه هاي داراي آشپزخانه به اصطلاح «open» که صاحب خانه و ميهمان ها نتوانند به درستي رعايت حجاب را بکنند و نتوانند خود را حفظ کنند، اسلامي نيست .به گزارش مرکز خبر حوزه، آيت ا... جوادي آملي، روز پنج شنبه در ديدار اعضاي کميته تخصصي شهرسازي سازمان نظام مهندسي کشور گفت: نبايد توقع داشته باشيم که آيه اي در قرآن باشد که به مردم توصيه کند چگونه خانه بسازند، چون اسلام با عقل کار دارد و نه با سفاهت و خانه بايد با عقل و برهان ساخته شود.ايشان اضافه کرد: عقل يکي از محوري ترين ادله دين ما به شمار مي رود، لذا ملت نادان نمي تواند مسلمان باشد و چيزي که عقل آن را نمي پسندد اسلامي نيست.معظم له خاطرنشان کرد: در اسلام هنگامي که براي مردگان خانه آخرت را در قبر مي سازند، سنگ لحد را محکم بنا مي کنند، لذا تا آن جا که شاهد فهم در بناها باشيم آن بنا اسلامي است.

 

آشپزخانه اي که اسلامي نيست

استاد برجسته حوزه علميه قم عقل، استدلال و برهان را عنصري ترين محور در ساخت وساز اسلامي ذکر کرد و افزود: ساختن خانه هاي داراي آشپزخانه هاي به اصطلاح «open» که صاحب خانه و ميهمان نتوانند به درستي رعايت حجاب را کنند و نتوانند خود را حفظ کنند، اسلامي نيست.معظم له تصريح کرد: خانه بايد طوري بنا شود که اهل خانه از درون و بيرون داراي حجاب باشند، لذا مکاني که ميهمان در آن مستقر مي شود بايد از جاي صاحب خانه مستور باشد.حضرت آيت ا... جوادي آملي ابراز داشتند: نماي بيرون منازل نيز بايد طوري طراحي شود که نه بر ديگر منزل ها اشراف داشته باشد و داخل آن نيز براي اطرافيان نمايان نباشد.ايشان افزودند: منازل در غرب ديوار خاصي نداشته و بيشتر از طريق نرده از يکديگر جدا مي شوند و اين به دليل آن است که آن ها منزل را آسايشگاهي به جاي پرورشگاه مي پندارند.

 

در ساخت منازل اتاقي به عنوان مصلي ساخته شود

مفسر قرآن کريم ادامه داد: ديوار مناسب مي تواند در معماري اسلامي آزادي لازم را به ميهمان و صاحب خانه بدهد. ايشان بر ساخت وساز اتاق هاي منازل به طوري که مقابل قبله باشد تاکيد کرد و يادآور شد: در معماري هاي اسلامي طوري از زمين بهره برداري شود که اتاقي را به عنوان مصلا که داراي قرآن و فرشي پاک و طاهر باشد بسازند تا مکاني مناسب براي رفع حاجت مردم به درگاه خدا باشد.ايشان خاطرنشان کرد: مرگ از پوست درآمدن است، انسان مرگ را مي ميراند و در صحنه مصاف با آن پيروز است لذا يک موجود ابدي بايد کارهاي ابدي انجام دهد و همين است که بايد اتاقي به عنوان مصلا در منازل پيش بيني شود.آيت ا... جوادي آملي افزود: شهرسازان بايد علاوه بر علوم تخصصي خود بر علوم عمومي و پايه نيز مسلط باشند تا از ايجاد کارهاي موازي و اضافه کاري در شهرسازي جلوگيري شود.

 

آخرین بروز رسانی مطلب در شنبه ، 7 خرداد 1390 ، 23:17

بیانیه وزارت مسکن درباره معماری ایرانی اسلامی

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف

بیانیه دفتر معماری و طراحی شهری در خصوص چیستی معماری ایرانی - اسلامی به تعبیری مهمترین سند وزارتی در حوزه معماری و شهرسازی ایرانی اسلامی است. کتابچه بسیار کوچک و مجملی که از معدود سندهای مربوط به معماری اسلامی در طول عمر وزارت مسکن و شهرسازی جمهوری اسلامی ایران بشمار میرود.

این کتابچه در ابعادی کوچک -حدودا 10 در15 - در 61 صفحه و بشمارگان 1000 نسخه در تابستان 1388 شمسی منتشر شده است. مطالعه این اثر کوچک ولی مهم را به علاقمندان حسرتمند اقدامات وزارت مسکن توصیه میکنیم.

در این بیانیه اصول اساسی معماری و شهرسازی ایرانی - اسلامی شامل : مرکزیت، نظم و نظام ، ابهام و ایهام ، تعادل ، کمال گرایی، وحدت و کثرت، تنوع ، هماهنگی با طبیعت ، حرمت و محرمیت ، پرهیز از اسراف ، کامل بودن ، چندکارکردی بودن بناها ، و آرامش اعلام شده است.

همچنین در این بیانیه بناها به سه دسته سرپناه ، ساختمان و معماری تقسیم شده است.

جمع بندی پایانی بیانیه دارای 19 بند است که خلاصه بندها بشرح زیر است:

  1. اجتناب ناپذیری حذف عوامل منفی موثر در تحقق معماری
  2. توجه به بستر طبیعی و پتانسیلهای تاریخی فرهنگی
  3. مسجد محوری در محله و شهر
  4. معماری ایرانی اسلامی نیازمند ثبات اجتماعی
  5. تبعیت از ساختار شهرهای فرهنگی
  6. تاکید بر انواع اقدامات احیای بافت
  7. تبعیت از ریخت و دانه بندی موجود شهرها
  8. بهره مندی از نعمات الهی(طبیعت)
  9. رعایت سلسله مراتب شهری
  10. بهره گیری از نمادهای صادقانه
  11. اصل محرمیت
  12. صیانت از بناهای تاریخی و کشف ارزشهای پنهانشان
  13. مصالح بومی
  14. ارتقای کیفی فضای شهری
  15. انطباق احجام با خطوط طبیعی
  16. نگهداری باغهای شهری
  17. فناوری نوین صرفا در خدمت افزایش کیفیت
  18. لزوم ایجاد مرجعی واحد برای معماری شهرسازی
  19. حفظ و اشاعه هنرهای سنتی مرتبط و و ابسته

صفحه 17 از 17